નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે 18મા બ્રિક્સ (BRICS) શિખર સંમેલનનો ભવ્ય પ્રારંભ થયો છે. બ્રિક્સ સંગઠનની સ્થાપનાના 20 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે ભારતની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી આ ઐતિહાસિક બેઠકનું ઉદ્ઘાટન કરતાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આગામી બે દાયકા માટેનો એક મહત્વાકાંક્ષી રોડમેપ રજૂ કર્યો હતો. પીએમ મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે બદલાતી દુનિયાને જૂની વૈશ્વિક સંસ્થાઓના ભરોસે ચલાવી શકાય નહીં. વૈશ્વિક શાસન વ્યવસ્થામાં તાત્કાલિક પરિવર્તન લાવવા માટે તેમણે 10 મહત્વના સુધારા પ્રસ્તાવો આગળ ધરીને આગામી સમિટ સુધીમાં 'બ્રિક્સ રિફોર્મ રોડમેપ' તૈયાર કરવાનું આહ્વાન કર્યું હતું.
વડાપ્રધાને વર્તમાન ગ્લોબલ ગવર્નન્સને એક 'ઊંધા પિરામિડ' સાથે સરખાવતા જણાવ્યું કે, ટોચ પર બેઠેલા ગણ્યાગાંઠ્યા દેશો સત્તા અને નિર્ણય પ્રક્રિયા પર કબજો જમાવી બેઠા છે, જ્યારે તળિયે રહેલા નાના અને વિકાસશીલ દેશો નિર્ણયોથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થવા છતાં નીતિ-નિર્ધારણમાંથી બહાર ધકેલાઈ જાય છે. આ અસમતુલા દૂર કરવા તેમણે ત્રણ આધારસ્તંભ રજૂ કર્યા હતા: યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ (UNSC) માં ટેક્સ્ટ-બેઝ્ડ નેગોશિયેશન દ્વારા તાત્કાલિક સુધારા (વાજબી પ્રતિનિધિત્વ), આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓમાં વાસ્તવિક વોટિંગ પાવર તેમજ સમુદ્રમાં મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા નાવિકો (Seafarers) ની સુરક્ષા માટે ઇમરજન્સી નેટવર્ક (સામૂહિક પ્રતિભાવ), અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સાયબર સ્પેસ, અંતરિક્ષ તથા બાયોટેકનોલોજી જેવા ભવિષ્યના ક્ષેત્રોમાં ગ્લોબલ સાઉથ માત્ર નિયમ પાળનાર નહીં પણ 'નિયમ નિર્માતા' બને (સર્વસમાવેશી નિયમ નિર્માણ). વાર્ષિક અધ્યક્ષપદ બદલાવા છતાં કામગીરી અટકે નહીં તે માટે એક કાયમી દેખરેખ વ્યવસ્થા અને ડિજિટલ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ બનાવવાનું પણ તેમણે સૂચન કર્યું હતું.
પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ અને સભ્ય દેશો વચ્ચેના મતભેદો વચ્ચે ભારતના રાજદ્વારી સંકલનને પરિણામે 'નવી દિલ્હી ઘોષણા-2026'ને સર્વસંમતિથી મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ ઘોષણાપત્રમાં 22 એપ્રિલ 2025ના પહેલગામ આતંકી હુમલાની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરીને આતંકવાદના તમામ સ્વરૂપો સામે 'ઝીરો ટોલરન્સ'ની નીતિ અપનાવાઈ છે. આતંકવાદને કોઈ ધર્મ કે રાષ્ટ્રીયતા સાથે ન જોડવા, સરહદ પારના આતંકવાદ, ટેરર ફંડિંગ અને સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાનો સામે સામૂહિક કાર્યવાહી કરવા તેમજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ વિરોધી સંધિ ઝડપથી અમલી બનાવવા પર સર્વસંમતિ બની હતી. આ ઉપરાંત વૈશ્વિક વેપારમાં અવરોધ ઊભા કરતા એકતરફી ટેરિફ અને પ્રતિબંધો સામે ચિંતા વ્યક્ત કરી WTOના નિયમોનું પાલન કરવાનો અનુરોધ કરાયો હતો.
આર્થિક ક્ષેત્રે ડૉલર પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કોઈ નવી સામાન્ય કરન્સી લોન્ચ કરવાને બદલે સભ્ય દેશો વચ્ચે સ્થાનિક મુદ્રાઓ (રૂપિયો, રૂબલ, યુઆન) માં વેપાર વધારવા અને ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સ તેમજ સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC) ને એકબીજા સાથે જોડવા પર ભાર મુકાયો છે, જેનાથી ભારતીય વેપારીઓનો ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ ઘટશે. ગલવાન સંઘર્ષ બાદ સાત વર્ષે પ્રથમ વખત ભારત આવેલા ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સહિતના વૈશ્વિક નેતાઓની ઉપસ્થિતિ વચ્ચે યોજાયેલી આ બેઠક ભારતની વધતી વૈશ્વિક વગનું પ્રતીક બની રહી. આગામી વર્ષે બ્રિક્સનું અધ્યક્ષપદ ચીન સંભાળશે.
