"ચૂંટણી આવે એટલે નેતાઓ હાથ જોડીને આવે, પણ ચૂંટણી પત્યા પછી અમારા તૂટેલા રસ્તા જોવા કોઈ આવતું નથી." આ આક્રોશ છે ભરૂચ જિલ્લાના વાલિયા તાલુકાના જામણીયા ગામના આદિવાસી સમાજનો. વિકાસની ઝાકઝમાળ અને 'ડિજિટલ ઈન્ડિયા'ની વાતો વચ્ચે આ ગામ આજે પણ પાયાની સુવિધાઓ માટે વલખાં મારી રહ્યું છે. રોષે ભરાયેલા ગ્રામજનોએ હવે આરપારની લડાઈ લડવાનું નક્કી કર્યું છે અને ગામના પાદરે બોર્ડ લગાવી દીધું છે – ‘રસ્તો નહીં તો મત નહીં’.
20 વર્ષની પ્રતિક્ષા અને ઠાલા વાયદા
જામણીયા ગામની વ્યથા કોઈ નવી નથી. ગામને મુખ્ય માર્ગ સાથે જોડતો 3 km નો રસ્તો છેલ્લે વર્ષ 2006 માં સરખો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ બે દાયકા વીતી ગયા, પણ તંત્રની ફાઈલોમાંથી આ રસ્તાનું નસીબ ખુલ્યું નથી. આજે સ્થિતિ એવી છે કે અહીં રસ્તો શોધવો પડે તેમ છે, માત્ર પથ્થરો અને ખાડાઓનું જ સામ્રાજ્ય છે. ચોમાસામાં તો આ ગામ ટાપુમાં ફેરવાઈ જાય છે અને લોકો બાકીના વિશ્વથી કપાઈ જાય છે.
વિકાસની પોલ ખોલતી વાસ્તવિકતા
ગામમાં સુવિધાઓનો અભાવ માત્ર અગવડતા નહીં, પણ જીવનું જોખમ બની રહ્યો છે:
આરોગ્યની કફોડી સ્થિતિ: ગામમાં કોઈ બીમાર પડે કે સગર્ભા મહિલાને હોસ્પિટલ લઈ જવાની હોય ત્યારે 108 એમ્બ્યુલન્સ પણ અંદર આવવાની ના પાડી દે છે. ખાડાવાળા રસ્તાને કારણે અનેક મહિલાઓએ રસ્તામાં જ સંતાનને જન્મ આપવો પડ્યો હોય તેવા કિસ્સાઓ અહીં સામાન્ય છે.
શિક્ષણ પર ગ્રહણ: ગામના બાળકોને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે દરરોજ 3 km સુધી ચાલીને કાદવ-કીચડ ખૂંદતા મુખ્ય માર્ગ સુધી જવું પડે છે.
કાગળ પરની યોજનાઓ: સરકારની 'નલ સે જલ' અને અન્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓ માત્ર સરકારી ચોપડે જ ગાજે છે, જમીની સ્તરે જામણીયા ગામ આજે પણ વંચિત છે.
'રસ્તો નહીં તો મત નહીં' – ગ્રામજનોનો હુંકાર
નેતાઓના પોકળ વાયદાઓથી કંટાળીને હવે આખા ગામે એકસૂરે મતદાનનો બહિષ્કાર જાહેર કર્યો છે. ગ્રામજનોનું કહેવું છે કે, "અમે દર વખતે લોકશાહીના નામે મત આપીએ છીએ, પણ અમને બદલામાં માત્ર ધૂળ અને ખાડા મળે છે. જો ચૂંટણી પહેલા રસ્તાનું કામ શરૂ નહીં થાય, તો ગામનો એક પણ વ્યક્તિ વોટ આપવા નહીં જાય."
તંત્ર માટે પડકાર
આદિવાસી પંથકમાં જામણીયા ગામનો આ વિરોધ સરકાર અને વહીવટી તંત્ર માટે લાલબત્તી સમાન છે. એક તરફ સરકાર છેવાડાના માનવી સુધી વિકાસ પહોંચાડવાના દાવા કરે છે, ત્યારે બીજી તરફ ભરૂચનું આ ગામ તંત્રની નિષ્ક્રિયતાની સાક્ષી પૂરી રહ્યું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે, શું લોકશાહીના આ પર્વમાં જામણીયા ગામના લોકોના પ્રશ્નોનો ઉકેલ આવશે કે પછી તેમના મતદાન મથકો સૂમસામ રહેશે?
જામણીયા ગામની મુખ્ય માંગણીઓ:
ગામને મુખ્ય માર્ગ સાથે જોડતો 3 km નો પાકો રસ્તો
કટોકટીના સમયે એમ્બ્યુલન્સ આવી શકે તેવી સુવિધા
પીવાના પાણી અને શિક્ષણની પાયાની જરૂરિયાતોની પૂર્તિ
